Twistappels in het paradijs

 

De periode waarin wij nu leven is een onrustige periode. In het Midden-Oosten zijn verschillende oorlogen aan de gang, in Syrië, Irak, Jemen en Libië. In andere landen is het politiek heel onrustig, zoals in Egypte, waar Generaal Sisi weliswaar een sterke greep op het land heeft, maar waar de politieke tegenstellingen zeker niet verdwenen zijn.

Ook in Turkije is veel onrust. Turkije maakt een ontwikkeling door van een land met semi- a-religieuze regeringen, gesteund door het militaire apparaat en in de traditie van de grote Ataturk, naar een openlijk religieus bewind, dat niet schroomt om de ook religieuze tegenstanders, na de mislukte coup, massaal in de gevangenis te stoppen en reguliere boeven vrij te laten om plaats vrij te maken voor politieke gevangenen. De intelligentsia zit nu achter tralies of is naar het buitenland gevlucht.

In het verre oosten maken China, Vietnam, Japan, de Philipijnen  en de Verenigde Staten zich op om elkaar te bestrijden over de Zuid- Chinesezee. Het internationale gerechtshof in Den Haag heeft China weliswaar in het ongelijk gesteld en verklaart dat volgens internationaal recht China geen aanspraak kan maken op de soevereiniteit over de eilanden die daar liggen en daarmee ook geen aanspraak kan maken over de energiebronnen die daar ontgonnen kunnen worden, maar daar zal China zich weinig van aantrekken.

Dichter bij huis zien wij een toenemend assertief Rusland, dat onrust aan zijn westgrens opstookt en niet zo lang geleden de Krim op Oekraïne verovert heeft. In het Donbas gebied blijven partijen elkaar beschieten en Poetin en de zijnen stoken het vuurtje over de Krim weer op. In het strategische Europese spel zet Poetin in op het zaaien van verdeeldheid in de Europese Unie.

In deze Europese sfeer verschuift er eveneens zeer veel. De rechtervleugels in alle landen winnen aan steun door de angst voor vluchtelingen, de angst voor nationale identiteitsverlies, door angst voor de eigen portemonnee, toenemende baan onzekerheid en door angst van de dichterbij komende aanslagen.

Rechtsnationalisten winnen terrein in Oostenrijk, maar ook in grote landen als Frankrijk, waar een overwinning van Marine Le Pen niet meer ondenkbaar is. In Groot Brittannië hebben de eurofoben inmiddels een grote overwinning behaald door het brexit referendum te winnen en Geert Wilders, die in Nederland in de peilingen ongekend hoog staat, zoekt openlijk steun bij Poetin. Wat zij met elkaar gemeen hebben is het fulmineren tegen de Islam als anti- westers en een vijfde colonne in het land.

De Sociaal-Democraten en het radicale midden van liberalen staan met de mond vol tanden. Genuanceerde politieke boodschappen hebben het moeilijk tegenover een radicaliserend populisme.

Dit is slechts een selectie van het slechte nieuws dat continue in ontwikkeling is, zich ver boven de hoofden van gewone burgers af speelt, maar wel continue meespeelt in alle kleine en grotere beslissingen die gewone mensen nemen. Daarom blijkt ook dat zelfs acht jaar na het begin van de economische crisis van 2008, consumenten maar niet meer gaan uitgeven en zo de economie aanjagen, maar juist de hand op de knip houden en daarmee de economische groei beperken.

Na de val van de muur was dit wel anders. Er leefde het gevoel dat het moderne liberale wereldbeeld definitief was doorgebroken. Nieuwe technieken en de digitale wereld rukten op. De groei leek oneindig en daarmee ook het optimisme. Het westen liet zien hoe het moet,  hoe je een economie bestuurt, maar ook wat de waarde is van vrijheid, democratie en mensenrechten.

Nu verkeren we in een permanente staat van verontwaardiging. Verontwaardiging over de martelingen die gepleegd worden door het regime van Assad in Syrië. Verontwaardiging over het lot van de duizenden boot vluchtelingen die in de Middellandse zee verdronken, over de bombardementen op Aleppo en andere gruwelijkheden.  Dicht bij huis zijn we verontwaardigd over het graaien van bankiers, over de enorme verschillen tussen de rijke toplaag en de middenklasse, laat staan de onderkant van de samenleving. Maar ook over het gedrag van vluchtelingen die hier zijn toegelaten, zoals de rel na het nieuwjaarsfeest van Keulen en de verkrachtingen die daar plaatsvonden.

De ellende spat zodanig van het beeldscherm dat mensen openlijk zeggen dat zij het nieuws niet meer volgen, want “het is te gruwelijk, ik word er ellendig van”. Deze mensen willen een normaal leven leiden en niet door ellende afgeleid worden van hun dagelijkse beslommeringen, hun dagelijkse geluk en pech.

Men leeft gewoon verder. Men wordt verliefd, gaat trouwen of samen wonen, krijgt kinderen, die naar school gaan en men ook normaal op voedt. Het gaat allemaal door, zoals het altijd is door gegaan. Ook in nog veel gewelddadigere tijden als de Eerste en Tweede wereldoorlogen. Men zorgde voor zijn eigen hachje, zijn eigen kroost en naasten.  Als je elkaar spreekt over de laatste ontwikkelingen dan kan je niet veel meer doen dan je hoofd schudden; “guto, guto, gut” roepen. wat is het allemaal erg. Maar wat moet ik doen. “Ik hoop dat ik mijn pensioen ongeschonden haal.”

Schokkender nieuws is het dat er een wietplantage in de straat is opgerold, dat de boel er wel in de fik had kunnen vliegen. Dat Henk en Ingrid na veertien jaar zijn gescheiden en elkaar niet meer spreken. Dat Gijs van de hoek een oplichter bleek te zijn en met een piramide-spel failliet is gegaan. Dat het de gemeente maar niet lukt om de straat maar één keer open te leggen om wat in de ondergrond te klungelen, dat de nieuwe metrolijn maar niet af komt en dat er zoveel toeristen in de stad zijn.

Er is een gevoel van onzekerheid onder de mensen geslopen. Het is niet één enkele twistappel, maar telkens weer een nieuwe. De sociale media lijken ook wel uitgevonden om twisten te starten en deze eens lekker aan te wakkeren. Politici en andere stemming makers maken daar weer gebruik van, alsof er een permanente media oorlog aan de gang is. Een oorlog die geen eind kent, want na verkiezingen of een referendum gaat het gewoon weer verder.

De enige zekerheid die zo overblijft is die van de naaste omgeving, je familie en je relaties. Als die wankelen door twisten en relatie breuken, dan is het moeilijk optimistisch te blijven. Dan lijkt er geen vaste grond meer, dan gaan er spoken door je hoofd. Spoken van armoede en ellende en kijk je naar zwervers als je eigen voorland.

Dan brengen alleen vrienden en goeie gesprekken nog troost.

Daan Diederiks